Prof. Manoj Kapoor and the school he imagined for Hoshiarpur

An evening coaching class might seem an unlikely place to dream up a preschool. Manoj and Reena Kapoor recall teenagers coming to evening classes after school. Some brought questions they had carried for years. Often a second explanation was enough. Why had those pupils waited so long to ask? The question stayed with their teachers.

On Fatehgarh Road, near Session Chowk, Triple M Public School’s faculty list names Prof. Manoj Kapoor as head of chemistry. His colleagues taught physics, mathematics and biology. Students could prepare for JEE and NEET at Triple M’s centres in Hoshiarpur and Dasuya. For aspiring engineers and doctors, that meant lessons close to home. It also spared families the expense of sending a teenager away for coaching.

A place for the whole school

A small item in the August 2022 edition of Yugmarg catches Kapoor in another role. Triple M’s volleyball players had won at zonal level. As managing director, he congratulated the players and made a point of thanking their coach. The detail is worth keeping in a portrait of a man usually associated with examination results.

In 2025, Triple M School of Excellence opened near the toll plaza on Chandigarh Road. Kapoor founded the school, with Mrs. Sudesh Rani Kapoor as president and Mrs Reena Kapoor as director. Mrs Renu Chahal serves as principal. CBSE lists it as a senior secondary school managed by the Triple M Educational Society. In January 2026, Kapoor unfurled the flag at the school’s Republic Day celebration. Then the choir sang, and pupils from Grades 1 and 2 danced.

Where the questions begin

At Triple M Preschool in Hira Colony, near Central Bank, the children are in Pre-Nursery, Nursery and LKG. The children build with blocks and take turns. They also practise asking other children if they can join a game. A child explaining why a tower toppled has an idea to try out and someone willing to listen.

The Kapoors invite prospective parents to sit at the back of a lesson and hear how teachers speak to children. It is an unusually personal way to introduce a school. It also says something about the institution Kapoor wanted for Hoshiarpur. Even after founding a school, he asks visitors to judge his work at the scale of a single conversation.

प्रो. मनोज कपूर और होशियारपुर के लिए देखा एक स्कूल का सपना

शाम की कोचिंग में पढ़ने आए किशोरों से एक प्रीस्कूल का खयाल कैसे जन्म लेता है? मनोज और रीना कपूर ने ट्रिपल एम की कहानी में उन विद्यार्थियों को याद किया है जो स्कूल के बाद ऐसी उलझनें लेकर आते थे जिन्हें वे बरसों से मन में दबाए बैठे थे। कई बार उसी बात को दूसरे ढंग से समझाना काफी होता था। शिक्षकों को याद रह जाता था वह लंबा अरसा जो एक बच्चे को अपना सवाल पूछने में लग गया।

सेशन चौक के पास फतेहगढ़ रोड पर ट्रिपल एम पब्लिक स्कूल की शिक्षक सूची में प्रो. मनोज कपूर रसायन विज्ञान विभाग के प्रमुख हैं। उनके साथी भौतिकी, गणित और जीव विज्ञान पढ़ाते थे। समूह के होशियारपुर और दसूहा स्थित कोचिंग संस्थानों ने जिले के विद्यार्थियों को इंजीनियरिंग की जेईई और मेडिकल की नीट परीक्षा की तैयारी घर के करीब करने का अवसर दिया। जिस परिवार को बच्चे की पढ़ाई के लिए उसे दूसरे शहर भेजने का खर्च देखना पड़ता है, उसके लिए यह दूरी बहुत मायने रखती है।

मैदान में मिली जीत की खुशी

अगस्त 2022 में युगमार्ग ने कपूर की एक अलग झलक दर्ज की। ट्रिपल एम की वॉलीबॉल टीम ने ज़ोन स्तर पर जीत हासिल की थी। प्रबंध निदेशक के रूप में उन्होंने खिलाड़ियों को बधाई दी और उनके कोच की मेहनत को भी सराहा। विज्ञान के परीक्षा परिणामों से जुड़े शिक्षक का अपने खिलाड़ियों और कोच की उपलब्धि पर गर्व करना भी उनकी कहानी का हिस्सा है।

2025 में चंडीगढ़ रोड पर टोल प्लाज़ा के पास ट्रिपल एम स्कूल ऑफ एक्सीलेंस खुला। कपूर इसके संस्थापक हैं, सुदेश रानी कपूर अध्यक्ष, रीना कपूर निदेशक और रेणु चाहल प्रधानाचार्य हैं। सीबीएसई के अभिलेख में यह ट्रिपल एम एजुकेशनल सोसायटी के प्रबंधन में सीनियर सेकेंडरी स्कूल है। जनवरी 2026 के गणतंत्र दिवस समारोह में कपूर ने तिरंगा फहराया। फिर मंच बच्चों का था। समूहगान हुआ और पहली व दूसरी कक्षा के बच्चे नृत्य करने आए।

पहला सवाल पूछने की जगह

हीरा कॉलोनी में सेंट्रल बैंक के पास ट्रिपल एम प्रीस्कूल में प्री-नर्सरी, नर्सरी और एलकेजी की कक्षाएँ हैं। स्कूल छोटे बच्चों की पढ़ाई का परिचय देते हुए रंगीन गुटकों से मीनार बनाने, अपनी बारी का इंतज़ार करने और दूसरे बच्चों से खेलने के लिए बात शुरू करने का ज़िक्र करता है। मीनार क्यों गिरी, यह बताते हुए बच्चे के पास अपना एक विचार होता है और उसे सुनने वाला भी।

कपूर दंपती अभिभावकों को एक साधारण कक्षा में पीछे बैठने का न्योता देते हैं। वे चाहते हैं कि माता-पिता सुनें कि शिक्षक बच्चों से किस तरह बात करते हैं। होशियारपुर के लिए मनोज कपूर ने कैसा स्कूल सोचा था, इसका परिचय इसी न्योते में मिलता है। एक पूरे संस्थान के काम को परखने के लिए वे बच्चे और शिक्षक के बीच की एक बातचीत सुनने को कहते हैं।

ਪ੍ਰੋ. ਮਨੋਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਲਈ ਲਿਆ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੁਪਨਾ

ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਆਏ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਸਕੂਲ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਮਨੋਜ ਤੇ ਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਕੂਲ ਮਗਰੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਲਝਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਚੇਤੇ ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।

ਸੈਸ਼ਨ ਚੌਕ ਨੇੜੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਮਨੋਜ ਕਪੂਰ ਦਾ ਨਾਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਸਾਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਦਸੂਹਾ ਵਿਚਲੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਸਦਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲਈ ਜੇਈਈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਲਈ ਨੀਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਘਰ ਨੇੜੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਤੋਲਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ਾਸਲਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਅਗਸਤ 2022 ਵਿੱਚ ਯੁਗਮਾਰਗ ਨੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਦੀ ਵਾਲੀਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਜ਼ੋਨ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕੋਚ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਲਾਹਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਹੈ।

2025 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਮਨੋਜ ਕਪੂਰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ, ਸੁਦੇਸ਼ ਰਾਣੀ ਕਪੂਰ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਰੇਣੂ ਚਾਹਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਨ। ਸੀਬੀਐੱਸਈ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਨੇ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ

ਹੀਰਾ ਕਾਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇੜੇ ਟ੍ਰਿਪਲ ਐੱਮ ਪ੍ਰੀਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਨਰਸਰੀ, ਨਰਸਰੀ ਅਤੇ ਐੱਲਕੇਜੀ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਗੁਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੁਰਜ ਬਣਾਉਣ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਉਡੀਕਣ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਤੋਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁਰਜ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖ਼ਿਆਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ।

ਕਪੂਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਆਮ ਦਿਨ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਪੇ ਆਪ ਸੁਣਨ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਲਈ ਮਨੋਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਕੂਲ ਚਿਤਵਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਉਸ ਸੱਦੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।