Hoshiarpur people · Science, literature & art
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਉਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੂੰ ਖੋਜ, ਪੁਰਾਲੇਖ, ਉਰਦੂ-ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵੱਸੇ ਜਾਂ ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਮੂਲ ਸਾਂਝੀ ਖੇਤਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।
Featured photograph: Munir Niazi. Photograph credited to Sami ur Rehman; supplied through the Amarjit Chandan archive, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਸਰੋਤ · ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ.
ਡਾ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
ਚੇਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਚੇਲਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੱਕ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ
ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ
ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਣੇ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕੰਮ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਖੇਤਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਉਹ ਅਹਿਮ ਹਨ।
ਸਾਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ
ਸਾਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਰੇਖ਼ਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲੇਖਕ ਸਨ; ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਬੰਧ ਵੀ ਵੱਖ ਹਨ।
ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੇੜੇ ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ
ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕ ਆਵਾਜ਼ ਬਣੇ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੇੜੇ ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭੂਗੋਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਰਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਪੱਕੀ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ
ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ
ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਜਾਲਿਬ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ। ਸੌਖੀ ਕਾਵਿ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ
ਬੱਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ
ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸਨ, ਪਰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਬੱਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਲਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਬਣੇ। ਜਨਤਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਜੀਵਨ ਪੇਂਡੂ ਮੂਲ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
View similar

Manmohan Waris: A Village Voice on the Travelling Stage
By P. Singh · HoshiarpurToday.comAI-generated editorial portrait created for HoshiarpurToday.com.Halluwal returns to the conversation whenever Manmohan Waris speaks about home. In an interview carried…

Kamal Heer: Finding His Own Place in a Musical Family
By P. Singh · HoshiarpurToday.comAI-generated editorial portrait created for HoshiarpurToday.com.A family stage can offer an opening and set a difficult test. Kamal Heer performs…

Sangtar: The Listening Mind Behind the Arrangement
By P. Singh · HoshiarpurToday.comAI-generated editorial portrait created for HoshiarpurToday.com.The name on the microphone tells only part of a song’s story. Sangtar’s contribution begins…


Community & City Lifeਸਰਦਾਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ
Festivals & Cultureखानपुरी गेट गौशाला में गोपाष्टमी पर ‘एक शाम गौमाता के नाम’, पंडित सचिन शास्त्री करेंगे संकीर्तन
Community & City LifeMahilpur beat Kalewal Bhagtan 3–0 in Sonalika Under-17 opener
Festivals & Cultureहोशियारपुर में छठ: आज डूबते सूर्य को अर्घ्य, कल भोर में खुलेगा व्रत
